Leeuwarden, 18 Augustus 1956

ILLEGALITEITS-VERKLARING

In verband met de aanvrage tot het toekennen van een invaliditeits-

pensioen krachtens de Wet Buitengewoon Pensioen 1940 - 1945, welke

werd ingediend door de heer

KLAAS ELLENS geboren 8 mei 1909,

wonende Marathonstraat 27,

Leeuwarden,

hebben de ondergetekenden, S. Schootstra, voorzitter van de Stich-

tingsraad de Stichting " Friesland 1940-1945 ", gevestigd te

Leeuwarden en A.Tammes, penningmeester van voornoemde Raad, de eer

namens vorenbedoeld Stichtingsbestuur als volgt te rapporteren:

A. Omtrent zijn verzetsdeelname.

De heer Ellens heeft gedurende de vijandelijke bezetting van

Nederland met een korte onderbreking op het door de Duitse Wehr-

macht gevorderde vliegveld te Leeuwarden gewerkt.

Hij kwam daar in Juni 1940 terecht, doordat hij als smalspoor-

machinist in diens van de fa. Orenstein & Koppel werkzaam was

aan kanaalwerken in Friesland, toen deze firma kort na de capitu-

latie van het Nederlandse leger aanzegging kreeg om met haar ma-

chines en ander materiaal en de tot haar beschikking staande ar-

beidskrachten op het vliegveld te Leeuwarden te verschijnen voor

de inrichting van de grote Duitse vliegbasis aldaar.

Na de volvoering van de verleende opdracht door de genoemde firma,

werd de heer Ellens ontslagen, waarna hij van 27 October 1941

tot 29 november 1941 als plaatwerker in dienst is geweest van de

fa. Oostwoud te Franeker.

In November 1941 kreeg hij een oproep van het Arbeidsbureau te

Leeuwarden om opnieuw op de vliegbasis een betrekking als smal-

spoormachinist te aanvaarden. Aangezien de voorwaarden, die de

nieuwe aannemer hem bood gunstiger waren dan bij de voornoemde

firma te Franeker (die eveneens voor de Duitse Wehrmacht werkte),

gaf de heer Ellens gehoor aan deze oproep die hem terugbracht

op het Leeuwarder Vliegveld waar hij tot de bevrijding is blij-

ven werken. In 1943 verwisselde hij zijn betrekking als machinist

tegen die van uitvoerder bij de firma Halbesma, aannemer van beton-

werken - 2 -

- 2 -

Deze verandering bracht hem in aanraking met een zekere

heer D. Bakker, die in relatie stond met vertegenwoordigers

van de Vrij-Nederland groep en de Inlichtingendienst Neder-

land.

Toen de heer Bakker de heer Ellens in 1943 het verzoek

deed hem behulpzaam te willen zijn bij de geheime kartering

van het vliegveld en andere illegale werkzaamheden, verklaar-

de de heer Ellens zich terstond daartoe bereid.

De metingen werden door hem per rijwiel verricht aan de

hand van het aantal trapomwentelingen.

Nadat de heer Ellens als uitvoerder in de gelegenheid was

gekomen de gebouwen van de Bauleitung te betreden, ging hij

tevens inlichtingen van andere aard verzamelen en doorgeven.

Zo heeft hij monteurs, schoonmaaksters en andere personen uit-

gehoord over materiaaltoestand, sterkte van de militaire be-

zetting, troepen-verplaatsingen als ook over technische bijzon-

derheden.

Ook heeft de heer Ellens in opdracht van de heer Bakker re-

volvers gerepareerd voor de verzetsbeweging en duplicaat-sleu-

tels van de Duitse dienstgebouwen gemaakt voor de leider van de

K.P. - Friesland.

Aan andere illegale medewerkers van de heer Bakker heeft de

heer Ellens steeds zijn volle steun gegeven.

De ondergetekenden spreken hiermede dan ook gaarne uit, dat

de heer Klaas Ellens door de Stichting " Friesland 1940 - 1945"

beschouwd wordt als deelnemer van het verzet in de zin van

art. 1. van de Wet Buitengewoon Pensioen 1940 - 1945.

B. Omtrent zijn waardigheid.

Gelet op de omstandigheid, dat spoedig na de Mei-dagen van

1940 practisch alle civiele werken, waarvoor smalspoor werd ge-

bruikt, stilgelegd werden, waardoor de heer Ellens met werk-

loosheid bedreigd werd en inachtnemende, dat de heer Ellens

over generlei financiele reserves beschikte, achten de onderge-

tekenden de economische dwang voor deze huisvader met twee

jonge kinderen een verschoonbare reden voor het aanvaarden van

een betrekking in dienst van Nederlandse ondernemers , die voor

de Duitse Wehrmacht werkten.

Dat de heer Ellens van goed-vaderlandse gezindheid was,

heeft zijn latere verzetsactiviteit voldoende aangetoond.

- 3 -

- 3 -

De ondergetekenden verklaren derhalve bij dezen, dat de

heer KLAAS ELLENS zich tijdens de vijandelijke bezetting

van Nederland niet uit Nederlands nationaal oogpunt be-

schouwd onwaardig heeft gedragen.

C. Omtrent zijn invaliditeit.

De heer Ellens heeft na een griepaanval in 1932 veel ge-

leden aan hoofdpijn, zonder dat deze hem de arbeid belette.

In Juni 1945 verergerde deze pijn echter in zodanige mate,

dat hij niet langer in staat was zijn in mei 1945 vrijwillig

aanvaarde militaire dienst (hij was reeds vóór 1940 reserve

onder-officier in het Nederlandse leger ) normaal te blijven

uitoefenen. Om deze reden vroeg hij overplaatsing van zijn

drukke standplaats Eindhoven naar de Gezagstroepen in Fries-

land. Dit verzoek werd in October 1945 ingewilligd door zijn

aanstelling als bewaker in het militaire trainingskamp te

Rijs. Zijn gezondheidstoestand verbeterde echter niet - integen -

deel.

Behalve de hoofdpijn traden er langzamerhand allerlei

nevenverschijnselen op, die in Juni 1946 geleid hebben tot zijn volledige afkeuring voor de militaire dienst.

Nadien is de heer Ellens als minder-valide werkkracht nog

in dienst geweest van de Phoenix Rijwielenfabriek te Leeuwar-

den tot Maart 1952, maar ook deze betrekking heeft hij op moe-

ten opgeven wegens zijn invaliditeit.

Voor de beantwoording van de vraag in hoeverre de vermoei-

enissen en spanningen, die ongetwijfeld aan het verzetswerk

van de heer Ellens verbonden zijn geweest, het ontstaan van

zijn tegenwoordige invaliditeit veroorzaakt of bevorderd

hebben of een verergerende invloed daarop hebben gehad,

mogen de ondergetekenden zich aan de desbetreffende uitspraak

van de Buitengewone Pensioenraad refereren.

S. Schootstra, Voorzitter van de Stich-

tingsraad der Stichting

" Friesland 1940-1945 "

A. Tammes, Penningmeester van de Stich-

tingsraad der Stichting

" Friesland 1940-1945 "